Tam cá nguyệt thứ ba dự tính từ tháng thứ 7 đến khi sinh, là 3 tháng cuối của thai kỳ. Đây là giai đoạn ba mẹ mong chờ từng ngày để đón bé chào đời. Ở khoảng thời gian này thai nhi tiếp tục phát triển về trọng lượng và kích thước, đồng thời các hệ thống cơ thể cũng hoàn thiện quá trình trưởng thành. Mẹ yêu cần chuẩn bị thật tốt về sức khỏe, tâm lý cho quá trình vượt cạn sắp đến bởi thời gian này mẹ bầu sẽ gặp nhiều vất vả về cảm xúc và thể chất.
Tam cá nguyệt thứ 3, mẹ và bé sẽ thay đổi như thế nào?
1. Cơ thể mẹ bầu có thay đổi và có thể gặp triệu chứng như thế nào?
- Mẹ cảm thấy mệt mỏi, khó chịu, khó thở và khó ngủ bởi 3 tháng cuối thai kỳ, bụng mẹ trở nên to và nặng nề hơn.
- Đau lưng: do áp lực cân nặng gia tăng lên lưng, gây đau nhức, bên cạnh đó vùng hông và vùng xương chậu có cảm giác khó chịu vì dây chằng giãn ra để chuẩn bị cho quá trình vượt cạn của mẹ.
- Xuất hiện cơn gò sinh lý Braxton-Hicks: (cơn gò chuyển dạ giả) có thể bắt đầu xảy ra theo chu kỳ không đều để chuẩn bị cho quá trình sinh nở. Dù không dữ dội như cơn gò chuyển dạ thật nhưng cũng gây nên không ít khó chịu cho mẹ bầu.
- Rỉ sữa non, sữa non được ví như một loại “vàng lỏng” vì giá trị dinh dưỡng rất cao và rất quan trọng đối với sự phát triển của trẻ sơ sinh. Khoảng tháng thứ 7 thai kỳ, ngực mẹ bắt đầu tiết rỉ sữa non, đây là dấu hiệu bình thường nhưng có thể làm mẹ cảm thấy khó chịu.
- Đi tiểu nhiều lần: thai nhi càng lớn thì áp lực chèn ép lên bàng quang càng nhiều khiến mẹ bầu thường xuyên bị buồn tiểu. Thậm chí mẹ có thể bị són tiểu khi cười lớn, ho, hắt hơi hay tập thể dục.
- Vết rạn da: có thể xuất hiện ở vùng bụng, mông, ngực hoặc đùi vì da bị kéo căng khi thai nhi lớn dần lên và cân nặng của mẹ gia tăng.
- Giãn tĩnh mạch chân, sưng nhẹ ở mặt và mắt cá chân: nguyên nhân có thể là do cơ thể tích nước, nếu tình trạng này nghiêm trọng thì hãy cảnh giác vì đây là một trong những triệu chứng của tiền sản giật.
- Táo bón, ợ nóng và trào ngược dạ dày: hàm lượng progesterone tăng cao vào những tháng cuối thai kỳ khiến các cơ tiêu hóa và cơ thực quản giãn ra.
- Tăng tiết dịch âm đạo màu trắng: gần đến ngày dự sinh, mẹ có thể cảm nhận thấy nhiều chất nhầy hơn.
- Tăng cân: Mỗi tuần bạn có thể tăng từ 0,2 đến 0,5 kg. Cuối thai kỳ, bạn có thể tăng tổng cộng khoảng 11 – 15 kg. Số cân nặng tăng thêm sẽ bao gồm trọng lượng của bé, nhau thai, nước ối, mô vú, thể tích máu và chất lỏng.
2. Sự phát triển của thai nhi
Trong tam cá nguyệt thứ ba, thai nhi của bạn tiếp tục phát triển về kích thước và cân nặng. Phổi vẫn đang trưởng thành và thai nhi bắt đầu tự đặt đầu xuống. Vào cuối tam cá nguyệt thứ ba, thai nhi dài khoảng 48 – 53 cm và nặng trung bình từ 2,7 – 5,4 kg. Sự phát triển của thai nhi trong tam cá nguyệt thứ ba bao gồm:
- Thai nhi có thể nhìn và nghe được.
- Bộ não tiếp tục phát triển.
- Thận và phổi cũng dần trưởng thành.
- Xương sọ vẫn mềm để dễ dàng đi qua ống sinh.
- Thai nhi có thể mút ngón tay cái và có khả năng khóc.
- Ở tuần thứ 36, đầu của bé sẽ dần di chuyển xuống vùng xương chậu của mẹ và duy trì ngôi thai thuận trong 2 tuần cuối trước khi sinh.
- Đến tuần thứ 38 đến 40, lông tơ của thai nhi (lông mịn, mềm trên cơ thể và tay chân) đã biến mất gần như hoàn toàn và trong thời gian này, phổi đã trưởng thành hoàn toàn.
- Em bé được bao phủ bởi một lớp vernix caseosa (hay gọi đơn giản là vernix), một lớp kem bảo vệ trên da.
- Đầu thường sẽ quay xuống trong vài tuần cuối của thai kỳ.
Một số cách chăm sóc mẹ bầu theo Guide của UNICEF
Để kiểm soát một số cảm giác khó chịu, hãy thử một số phương pháp dưới đây sau khi đã kiểm tra sức khỏe với nhân viên y tế.
- Đối với chứng ợ nóng, hãy trao đổi với bác sĩ để được tư vấn về chế độ ăn uống và điều chỉnh lối sống. Nếu những điều này không làm giảm cảm giác khó chịu, các chế phẩm kháng acid có thể được sử dụng để điều trị các triệu chứng khó chịu.
- Đối với trường hợp khó ngủ, hãy thử sử dụng một chiếc gối để nâng đỡ toàn bộ cơ thể hoặc chỉ những vùng cụ thể cần gối để giúp giảm bớt căng thẳng khi mẹ nghỉ ngơi.
- Thực phẩm lành mạnh và tập thể dục thường xuyên rất quan trọng trong tam cá nguyệt thứ ba và trong suốt thai kỳ. Hãy duy trì thói quen tập thể dục thường xuyên nhưng đừng khiến bản thân kiệt sức. Theo nguyên tắc chung, bạn có thể trò chuyện trong khi tập luyện. Luôn luôn tham khảo ý kiến của bác sĩ về việc tập thể dục khi mang thai. Tiếp tục ăn nhiều loại thực phẩm để đảm bảo rằng bạn đang nhận đủ năng lượng, protein, vitamin và khoáng chất.
- Braxton Hicks (cơn co thắt giả): Không có phương pháp điều trị y tế nào cho Braxton Hicks, nhưng có một số điều bạn có thể làm để giảm bớt sự khó chịu, bao gồm:
- Uống nước.
- Thay đổi tư thế (nếu bạn đang nằm, hãy thử đi dạo và ngược lại).
- Thư giãn bằng cách ngủ trưa, đọc sách hoặc nghe nhạc êm dịu.
Nếu những điều này không làm giảm cơn đau và nếu bạn nhận thấy các cơn co thắt của mình trở nên thường xuyên hơn hoặc dữ dội hơn, hãy liên hệ với bác sĩ ngay mẹ nhé.
Tổng hợp: Nguyễn Thị Diễm Quỳnh
Tài liệu tham khảo:
- Your third trimester guide. (n.d.). UNICEF Parenting. https://www.unicef.org/parenting/pregnancy-milestones/third-trimester
- Medlatec B. V. Đ. K. (n.d.-b). Bỏ túi ngay cẩm nang mẹ bầu 3 tháng cuối nên lưu ý những gì. Bệnh Viện Đa Khoa MEDLATEC. https://medlatec.vn/tin-tuc/bo-tui-ngay-cam-nang-me-bau-3-thang-cuoi-nen-luu-y-nhung-gi-s74-n30645#
- The third trimester. (2021, August 8). Johns Hopkins Medicine. https://www.hopkinsmedicine.org/health/wellness-and-prevention/the-third-trimester